تئاتر می‌تواند از فرصت‌های رسانه‌های جدید استفاده کند

سومین نشست سایه‌ خیال، ضمن نمایشنا‌مه‌خوانی «بنیامین و بنتن» نوشته بهرام جلالی‌پور، با موضوع تئاتر کودک و نوجوان به مثابه رسانه توسط خانه‌ تئاتر فر‌هنگسرای گلستان در خانه‌ فرهنگ ‌فدک برگزار شد.
هفت سرزمین / در این نشست، ابتدا بهزاد صدیقی ضمن توضیح چرایی سلسله‌ نشست‌های سایه خیال که موضوعات مورد غفلت قرارگرفته‌ تئاتر کودک و نوجوان را مورد بررسی و مداقه قرارمی‌دهد، درباره‌ موضوع مورد بحث این جلسه گفت: «همچنان ‌که می‌دانیم رسانه‌ها انواع و اشکال خاصی دارند که هنر‌های نمایشی و زیرشاخه‌های آن مثل تئاتر یکی از آن‌ها به شمار می‌رود و جدا از بحث سرگرم‌کنندگی و زیبایی‌شناسی، به عنوان یک رسانه‌ محسوب می‌شوند و مفاهیم مهم انسانی را به مخاطبان انتقال می‌دهند. طبعتا تئاتر کودک و نوجوان به عنوان یک رسانه‌ی زنده، مفاهیم آموزشی و تربیتی را برای گروه‌ مخاطبان کودک و نوجوان خود دنبال می‌کند.»

این پژوهشگر و نمایشنا‌مه‌نویس در ادامه یادآور شد: «با توجه به پدیده‌های مدرن و نوظهور وسایل ارتباط‌ جمعی و ابزار‌ها، شیوه‌ها و تکنیک‌هایی که در تئاتر کودک  نوجوان مورد استفاده‌قرارمی‌گیرد، این نوع تئاتر به عنوان رسانه‌ی جدید و تأثیرگذار می‌تواند مفاهیم آموزشی تربیتی و اخلاقی و … به  صورت جذاب‌تر و بهتر به کودکان و نوجوانان منتقل کند.»

در بخش دیگری از این نشست، دکتر بهرام جلالی‌پور در ابتدای سخنان خود، ضمن تشکر از برگزارکنندگان نشست و گروه اجرایی در نمایشنا‌مه‌خوانی نمایشنامه‌ «بنیامین و بن تن»، در خصوص نقش رسانه‌ای تئاتر کودک و نوجوان گفت: «اولین مسئله‌ای که در مطالعات رسانه مطرح می‌شود، طبعن تعیین چیستی و حدود و ثغور خود رسانه است. همانند بسیاری از واژگان تخصصی دیگر، رسانه یک معنای عام و یک معنای خاص دارد. در معنای عام، رسانه به همه‌ ابزارهایی اطلاق می‌شود که برای ارتباط اجتماعی، یعنی یک ارتباط بین حداقل دو نفر مورد استفاده قرارمی‌گیرد.در معنای خاص، رسانه معمولا ابزارهای ارتباط گروهی مثل مطبوعات، رادیو و تلویزیون، رسانه‌های محیطی، و اخیرا رسانه‌های جدید را به ذهن متبادر می‌کند.»
وی در ادامه افزود: «هنگامی که از مفهوم رسانه صحبت می‌شود، بلافاصله کنش اجتماعی شکل می‌گیرد. ارتباط، یک فعالیت اجتماعی، و رسانه، ابزار و فضایی است که ارتباط بین گیرنده و فرستنده را امکان‌پذیر می‌سازد. از منظر نوع این ارتباط، طیف وسیعی از فعالیت‌های رسانه‌ای از یک‌دیگر قابل تفکیک است: یک‌سویه یا دوسویه؛ فردی یا گروهی؛ مستقیم یا غیرمستقیم؛ دیداری یا شنیداری و…»

این استاد دانشگاه در بخش دیگری از سخنان خود در بررسی تئاتر به عنوان یک رسانه گفت: «تئاتر به عنوان یکی از شاخه‌های هنری می‌تواند کارکرد رسانه‌ای داشته باشد. هنرمندان تئاتر نیز مثل سایر هنرمندان در فعالیت هنری به دنبال انتقال یک پیام، مفهوم یا ایده هستند و از این منظر، کنش هنری‌شان رویه‌ای رسانه‌ای می‌یابد. در این معنای خاص هنر تئاتر نیز مثل سایر گونه‌های هنری می‌تواند معنای رسانه‌ای را دنبال‌کند. بارزترین شکل بروز این رویکرد در تئاتر فعالیت‌هایی است که در آن‌ها از تئاتر به عنوان ابزاری برای انتقال مفاهیم سیاسی، اجتماعی، دینی و فرهنگی استفاده می‌شود.»

او در ادامه بر تقدم رویکرد رسانه‌ای نسبت به هنر اشاره کرد و گفت: «از نظر تاریخی، در آثار هنری، وجه رسانه‌ای بر وجه زیبایی‌شناسانه متقدم بوده و آن‌چه مثلن بر دیواره‌ غارها نقش می‌بسته، بیش از آن‌که کارکرد زیبایی‌شناسانه داشته باشد، نقش کارکردی را دنبال می کرده ‌است. اما این روی‌کرد، امروز، اگر جنبه ایدئولوژیک به خود بگیرد، رویکردی آسیب‌زننده خواهد‌بود؛ به ویژه، حوزه تئاتر کودک و نوجوان از این نظر وضعیتی بسیار شکننده و اسف‌بار دارد.زیرا به صورت سنتی، در اجرای تئاتر برای کودکان و نوجوانان، همواره رویکردی آموزشی دنبال می‌شود.»

این نمایشنا‌مه‌نویس در ادامه‌ سخنان خود، با اشاره به این که امروزه رسانه‌‌های جدید اصلن قابل کنترل نیستند و کم‌تر می‌توان دسترسی کودکان و نوجوانان را به آن‌ها محدود کرد،گفت: «این رسانه‌ها فرصت‌ها و تهدیدهای فراوانی را به وجود آورده‌اند و تئاتر نیز مثل سایر رسانه‌ها می‌تواند از فرصت‌های آن‌ها استفاده کند. یکی از مهم‌ترین ابزارها و جذابیت‌های رسانه‌های جدید وجه مشارکتی آن‌ها است. البته این وجه مشارکتی پیش‌تر در تئاتر نیز وجود داشت و به خصوص در تئاتر کودکان و نوجوان نقشی بارزتر و حیاتی ایفا می‌کرد. امروزه، به مدد امکانات رایانه‌ای، رادیو و تلویزیون تعاملی، مطبوعات الکترونیک، رسانه‌‌های تبلیغاتی محیطی، به سمت و جه مشارکتی رفته‌اند و تئاتر نیز می‌تواند از این امکانات برای هرچه تعاملی‌تر کردن فعالیت رسانه‌ای خود بهره ببرد.»
هم‌چنین بهزاد صدیقی در ادامه‌ این نشست اضافه‌کرد: «متأسفانه تئاتر کودک ما آن‌قدر هم در شکل و شیوه‌ اجرایی و هم در محتوا از تکرار و کلیشه‌ها رنج می‌برد که  پدید‌آورندگان آن، از به کارگیری ابزار‌های مدرن  وسایل ارتباطی و موضوعاتی که این نوع ابزار ‌ها بر زندگی کودکان و نوجوانان تأثیر می‌گذارد، غافل‌شده‌اند و اغلب به همان شکل‌ها و شیوه‌ها و موضوعات رایج و تکراری روی ‌می‌آورند و به آن‌ها بسنده‌ می‌کنند.»
او تصریح کرد: به نظر می‌رسد  برای آن که بتوانیم  از این ابزار‌ها در تئاتر کودک و نوجوان استفاده کنیم و به موضوعاتی که کودک و نوجوان امروز با آن روبه‌روست توجه ‌داسته‌باشیم، نیاز به مطالعات بیش‌تر  و پژوهش‌های کاربردی‌تری داریم و تولید‌کنندگان تئاتر کودک و نوجوان، چه در حوزه‌ی نمایش‌نا‌مه و چه در حوزه‌ی اجرا، با تحقیقات و آزمایش‌ها و اتود‌ها در این زمینه می‌توانند تجربیات جدیدی را به‌دست‌آورند و ارائه‌دهند. این مطالعه و تحقیق و آزمایش زمانی میسر خواهد ‌شد ‌که به آن بهای لازم را بدهیم و بر وجه رسانه‌‌گی آن نیز توجه کنیم.»
وی در ادامه افزود: «می‌توان گفت تئاتر کودک و نوجوان به مثابه و به عنوان یک رسانه‌ی زنده و تأثیر‌گذار در انتقال موضوعات و مسائل و مفاهیم  مهم دنیای کودکان و نوجوانان امروز، نقش اساسی بر فعالیت‌‌های فکری و ذهنی و دغدغه‌مندی‌های زندگی آنان ایفا می‌کند.»
در پایان این نشست، پرسش‌هایی از سوی شرکت‌کنندگان آن مطرح شد و مدعوین نیز به این پرسش‌ها پاسخ‌دادند و پس از آن لوح تقدیری به هریک از مهمانان و گروه اجرایی این نمایشنا‌مه‌خوانی اهداشد.
در نمایشنا‌مه‌خوانی «بنیامین و بنتن» پارسا پولادوند، نسرین کریمی، حامد حاجیان، و مریم امینی نقش‌خوانی کردند و نوید صفاریان به عنوان مشاور و دستیار هنری کارگردان و انتخاب افکت و موسیقی در اجرای آن این گروه را یاری داد.
منبع: ایران تئاتر
Print Friendly
لینک خبر : http://www.7sarzamin.ir/?p=1517

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *