آلفرد هیچکاک

۱۳ اگوست (۲۲ مرداد)/خاطره بازی با آلفرد هیچکاک و «روانی»: بهترین دوست یه پسر، مادرشه!

امروز ۱۳ اگوست (۱۸۹۹) سالروز تولد آلفرد هیچکاک (کارگردان انگلیسی و یکی از بزرگ ترین کارگردانان تاریخ سینما) است. به بهانه تولدش، به او و یکی از مهم ترین آثار کارنامه اش – یعنی «روانی»- پرداخته ایم.

اختصاصی هفت سرزمین/ حسن محسنی- در بخش «سینما- خاطره»، خاطره هایمان با فیلمسازان و هنرپیشه ها و هر آن کس را که به واسطه سینما خاطره ای از او به یاد داریم مرور می کنیم. به بهانه تولدشان؛ که مناسبت بسیار بسیار بهتری است از سالروز مرگشان؛ و چه بهتر که هنوز زنده باشند و خاطره هایمان رنگ فقدانشان را نداشته باشد…

امروز- ۱۳ اگوست‌ (۱۸۹۹) – به سراغ آلفرد هیچکاک و یکی از مهم ترین آثار کارنامه اش – یعنی «روانی» – رفته ایم. 

**********

سر آلفرد هیچکاک: ۱۳ اگوست ۱۸۹۹/ ۲۹ آوریل ۱۹۸۰

آلفرد جوزف هیچکاک (Alfred joseph Hitchcock) در روز ۱۳ آگوست سال ۱۸۹۹ در لندن و در خانواده ای به شدت دینی و کاتولیک متولد شد.

آلفرد در ۱۶ سالگی (سال ۱۹۱۵) کارش را از یک استودیوی فیلمسازی در انگلستان وبا سمت «طراح تیتراژ فیلم» شروع کرد.

در سال ۱۹۲۵ «مایکل بالکون» از شرکت فیلم سازی «گینزبورو پیکچرز» این فرصت را به «هیچکاک» جوان داد تا اولین فیلم بلند خود را باعنوان «باغ تفرجگاه» در آلمان بسازد؛ اما عدم موفقیت این فیلم در گیشه به نظر تهدیدی برای آینده کاری او بود.

او که در آلمان تحت تاثیر سبک اکسپرسیونیسم قرار گرفته بود، در بریتانیا کارگردانی را آغاز نمود. او اولین فیلم خود را در سال ۱۹۲۲ در انگلیس با نام «شماره ۱۳» آغاز کرد که نیمه تمام ماند.

«هیچکاک» اولین تجربه ساخت فیلم های دلهره آور را با فیلم «مستاجر» به دست آورد. اکران این فیلم در انگلستان در سال ۱۹۲۷ با موفقیت چشمگیر و استقبال بی نظیری از سوی مردم و منتقدین همراه شد. 

کار در سینمای صامت در رشد خلاقهٔ هیچکاک به عنوان یک فیلم ساز بسیار موثر و با اهمیت بود. اولین فیلم ناطق او یعنی حق‌السکوت (۱۹۲۹) نیز به خوبی نشان داد که هیچکاک قابلیت دراماتیک تکنولوژی جدید یعنی صدا را درک می‌کند.

در سال ۱۹۲۹ «هیچکاک» تصمیم گرفت دهمین فیلم خود را با نام «حق السکوت» بسازد و درحالی که هنوز در مرحله تولید بود، استودیوی سازنده آن تصمیم گرفت تا آن را به اولین فیلم همراه با دیالوگ سینمای انگلیس بدل سازد.

«عقاب کوهستان» (۱۹۲۶)، «حلقه» (۱۹۲۷)، «همسر دهقان» (۱۹۲۸)، «قتل» (۱۹۳۰)، «ماری» (۱۹۳۱)، «غریب و غنی» (۱۹۳۱) و «مامور مخفی» (۱۹۳۶) دیگر ساخته های هیچکاک در این سال ها بودند.

پس از ساخت فیلم هایی چون «مردی که زیاد می دانست» (۱۹۳۴) و «۳۹ پله» (۱۹۳۵)، هیچکاک روند موفقیت های خود را با ساخت فیلم «خانم ناپدید می شود» ادامه داد. 

وی در اوج موفقیت و شهرت به آمریکا دعوت شد؛ به هالیوود پیوست و اولین فیلم آمریکایی خود را در سال ۱۹۴۰ با نام «ربکا» ساخت.

«خبرنگار خارجی» دومین فیلم آمریکایی «هیچکاک» بود که در قالب ژانر تریلر، داستان آن در اروپا اتفاق می افتاد که البته توانست در سال ۱۹۴۰ نامزد جایزه اسکار بهترین فیلم شود. 

فیلم های هیچکاک در دهه ۴۰ بسیار متنوع بودند؛ از اثر کمدی رمانتیک «آقا و خانم اسمیت» (۱۹۴۱) تا درام دادگاهی «پرونده بهشت» (۱۹۴۷) و اثر تاریک «سایه یک شک» (۱۹۴۳).

در سال ۱۹۴۱ «هیچکاک» برای اولین بار در سمت تهیه کننده و کارگردان فیلم، «سوءظن» را ساخت. این فیلم جایزه اسکار بهترین بازیگر زن و جایزه انجمن منتقدان فیلم نیویورک را برای «جوان فونتین»، بازیگر آن به همراه آورد.

«هیچکاک» یک سال بعد فیلم «خرابکار» را برای کمپانی «یونیورسال» ساخت و در سال ۱۹۴۴ فیلم «قایق نجات» را براساس رمانی از «جان اشتاین بک» برای کمپانی «فاکس قرن بیستم» کارگردانی کرد. 

هیچکاک پس از سفری نسبتا کوتاه به انگلستان، به امریکا بازگشت و دو فیلم «طلسم شده» (۱۹۴۵) و «بدنام»(۱۹۴۶) را ساخت.

اولین فیلم رنگی «هیچکاک» در سال ۱۹۴۸ بانام «طناب» به روی پرده سینماها رفت که با نقش آفرینی «جیمز استوارت» همراه بود.

در سال ۱۹۵۰، هیچکاک فیلم «وحشت در صحنه» را برای کمپانی «برادران وارنر» ساخت. پس از آن بود که فیلم پرفروش «غریبه ها در قطار» (۱۹۵۱) را ساخت. سپس در فیلم «ام را نشانه قتل بگیر» (۱۹۵۴) از تکنیک فیلم برداری سه بعدی برای اولین بار استفاده کرد.

فیلم های «پنجره عقبی» (۱۹۵۴) و «برای گرفتن دزد» (۱۹۵۵) از دیگر فیلم های موفق «هیچکاک» در دهه ۵۰ بودند. «مرد عوضی» (۱۹۵۷) آخرین فیلم «هیچکاک» برای کمپانی «برادران وارنر» بود.

فیلم «سرگیجه» محصول سال ۱۹۵۸ با نقش آفرینی دوباره «جیمز استوارت» اگرچه در گیشه چندان موفقیتی به دست نیاورد، اما بسیاری آن را یکی از شاهکارهای «هیچکاک» می دانند که در جشنواره فیلم سن سباستین اسپانیا، جایزه صدف نقره ای را به دست آورد.

پس از «سرگیجه»، هیچکاک سه فیلم موفق دیگر ساخت که هریک اعتباری فراوان به کارنامه سینمایی این کارگردان صاحب سبک افزودند. «شمال از شمال غربی» (۱۹۵۹)، «روانی» (۱۹۶۰) و «پرندگان» (۱۹۶۳) سه اثر ماندگار سال های پایانی فیلمسازی او بودند.

با آغاز دوران پیری و نشانه های بیماری در «هیچکاک»، در دو دهه پایانی عمر، او تنها چندفیلم تریلر جاسوسی از جمله «پرده پاره» (۱۹۶۶) با نقش آفرینی «پل نیومن» و فیلم «توپاز» (۱۹۶۹) را ساخت.

پس از بازگشت به انگلیس، او آخرین فیلم موفق خود با نام «جنون» را در سال (۱۹۷۲) به نمایش درآورد.

«توطئه خانوادگی» نیز آخرین فیلم ساخته «هیچکاک» بود که در سال (۱۹۷۶) ساخته شد.

«آلفرد هیچکاک» در سال ۱۹۸۰ از سوی ملکه الیزابت دوم به دریافت لقب “سر” نائل آمد؛ هرچند مرگ فرصت آن را به او نداد تا رسما آن را دریافت کند و چهارماه پس از اعلام آن، در روز ۲۹ آوریل ۱۹۸۰ در سن ۸۰ سالگی براثر نارسایی کلیوی در لس آنجلس درگذشت.

آلفرد هیچکاک طی شش دهه فعالیت سینمایی، که از عصر فیلم های صامت تا فیلم های همراه با دیالوگ و فیلم های رنگی را شامل می شد، بیش از ۵۰ فیلم بلند را کارگردانی کرد. 

«هیچکاک» شهرت خود را به واسطه تبحر مثال زدنی اش در به کارگیری عناصر دلهره، ترس و تعلیق به دست آورد، چنان که از او به عنوان «استاد تعلیق» و «استاد سینمای وحشت» نام برده می شود؛ چنان که خود او در این باره می گوید: «من آدم انسان دوستی هستم! من مثل یک فیلسوف به مردم همان چیزی را می‌دهم که می‌خواهند. آنها دوست دارند که ترس و وحشت را تجربه کنند.. خب! من هم همان را به آنها می‌دهم!».

«هیچکاک» طی ۶۰ سال فعالیت سینمایی، به واسطه ساخت آثار برجسته موفق به کسب جوایز متعددی شد که شاید مهم ترین آنها جایزه ی یادبود آکادمی اسکار در سال ۱۹۶۷ باشد. او پنج بار در سال های ۱۹۶۰ برای فیلم «روانی»، سال ۱۹۴۰ برای «ربکا»، سال ۱۹۴۴ برای «قایق نجات»، سال ۱۹۴۵ برای «طلسم شده» و سال ۱۹۵۴ برای «پنجره عقبی» نامزد جایزه اسکار بهترین کارگردانی شد.

وی همچنین نامزد اسکار بهترین تهیه کننده برای فیلم «سوء ظن» در سال ۱۹۴۱ شده بود. فیلم های «ربکا»، «خبرنگار خارجی» و «طلسم شده» نامزد اسکار بهترین فیلم نیز بودند. شانزده فیلم ساخته او نامزدی اسکار را به دست آوردند که او خودش برای شش فیلم نامزد اسکار شد.

در سال ۲۰۰۸، چهار فیلم «سرگیجه»، «پنجره عقبی»، «شمال از شمال غربی» و «ام را نشانه قتل بگیر» از سوی انجمن فیلم آمریکا در فهرست ۱۰ اثر برتر سینمای جنایی جهان قرار گرفتند… اما او  هیچگاه به جایزه اسکار دست نیافته است!

یکی از ویژگی‌های بارز فیلم‌های هیچکاک این است که خود او در همهٔ فیلم‌هایش در یک صحنه، هرچند بسیار کوتاه به عنوان بازیگر حضور دارد.

هیچکاک یکی از مهمترین فیلم سازان کلاسیک است که آثارش همیشه به عنوان نمونه و الگو برای فیلمسازان پس از او بوده است. 

فرانسوا تروفو (فیلمساز فرانسوی) درباره شخصیت هیچکاک گفته است: 

«زیر ظاهرِ مردی مطمئن به خویش، هزل‌گو و نیش‌زن؛ مردی حساس، صدمه‌پذیر و عاطفی نهفته است. مردی که عواطفی را که می‌خواهد به تماشاگران آثارش منتقل سازد، خود عمیقاً و به شدت احساس می‌کند. مردی که در تجسم ترس در سینما نظیر ندارد، خود موجودی است بسیار ترسان و من تصور می‌کنم که این جنبه از شخصیتش در توفیق او اثر مستقیم داشته است.»

مجله مووی میکر، هیچکاک را تاثیرگذارترین فیلمساز همه دوران‌ها معرفی کرد و اغلب سینماگران و منتقدان، او را یکی از مهمترین هنرمندان تاریخ سینما می‌شناسند.

نشریه سایت اند ساوند، آلفرد هیچکاک را بهترین کارگردان تمام ادوار سینمای انگلستان معرفی کرده است. مجله توتال فیلم او را بزرگترین کارگردان سینمای جهان در تمام دوران‌ها برگزید.

در نظر سنجی بنیاد فیلم آمریکا ۴ فیلم آلفرد هیچکاک به نام‌های سرگیجه، روانی،شمال با نورث‌وست و پنجره پشتی در فهرست ۱۰۰ فیلم برتر تاریخ قرار گرفتند.

از مشهورترین ویژگی های شخصیتی او، نقل قول هایی بسیار خواندنی و جالب به زبان طنز و کنایه است که با هم تعدادی از آن ها را مرور می کنیم:

* طول فیلم باید رابطه مستقیمی با حجم مثانه بیننده داشته باشد!!

* یک فیلم خوب یعنی وقتی که پول شام، دستمزد پرستار بچه و پول بلیط، ارزش پرداخت داشته باشد!

* بازیگرها یک گله گاو هستند!!… من نگفتم بازیگرها مثل یک گله گاو هستند. گفتم باید با آنها مثل یک گله گاو رفتار کرد!

* به تماشاگران لذت بدهید، لذتی مانند لذت لحظه‌ای که از یک کابوس بیدار می‌شوند!

* من یک کارگردان کلیشه شده هستم واگر سیندرلا هم بسازم تماشاگران فوراً در کالسکه به دنبال یک جسد می‌گردند!

* من با پلیس ها مخالف نیستم، فقط از آنها می‌ترسم!

* انتقام تنها چیز شیرینی است که چاق نمی‌کند!

* تلویزیون قتل را به داخل خانه‌ها برگرداند، یعنی جایی که به آن تعلق دارد!… تلویزیون مثل یک تُستر است، شما دکمه‌اش را فشار می‌دهید و هر بار چیزی شبیه به قبلی از داخلش بیرون می‌پرد!

* تلویزیون مثل اختراع لوله‌کشی داخلی است: شیوه زندگی و عادات مردم را عوض نکرد، فقط آنها را داخل خانه نگهداشت!

* هر چه تبه‌کار فیلم موفق‌تر، فیلم موفق‌تر!

* وقتی یک بازیگر پیش من می‌آید و قصد دارد تا راجع به شخصیتی که قرار است آن را بازی کند با من بحث کند من می‌گویم: «همه چیز در فیلمنامه هست»، اگر او بگوید: «پس انگیزهٔ من چیه؟» می‌گویم: دستمزدت!!

* در جواب مادر یکی از طرفدارانش (وقتی که نالیده بود از اینکه دخترش بعد از دیدن روانی دیگر زیر دوش نمی‌رود): «پس خانم، پیشنهاد می‌کنم بفرستینش خشکشویی!».

* بهترین انتخاب بازیگر را کمپانی «دیزنی» دارد. اگر از یک بازیگر خوششان نیاید فقط کافی است که پاک کن را بردارند!!

* از این که بتوانم تماشاگرها را مثل پیانو بنوازم واقعا لذت می برم!

* صحنه های قتل را مثل صحنه های عاشقانه فیلم برداری کنید و صحنه های عاشقانه را مثل صحنه های قتل!

* روزی کسی به من گفت که هر دقیقه یک قتل رخ می دهد. بنابراین من دیگر وقتتان را نمی گیرم. برگردید سر کار و زندگیتان!

آلفرد هیچکاک

***

روانی ( Psycho)/ آلفرد هیچکاک/ ۱۹۶۰

تماشای «روانی» درام دلهره‌آور استثنایی و بی نظیر آلفرد هیچکاک یک تجربه حیرت انگیز در ژانر وحشت است. این فیلم محصول سال ۱۹۶۰ نامزد چهار جایزه اسکار از جمله بهترین کارگردانی بود که در جوایز سینمایی ادگار آلن پو بهترین فیلم جنایی شناخته شد و در جوایز گلدن گلوب جایزه بهترین بازیگر زن را برای «جانت لی» به همراه آورد.

 این فیلم یکی از برترین فیلم‌های ژانر وحشت تاریخ سینما شناخته شده و در لیست ۲۵۰ فیلم برتر تاریخ سینمای جهان در سایت معتبر IMDB در رتبه ۳۱ قرار دارد؛ و با اختلاف زیادی از فیلم «سرگیجه» بهترین فیلم هیچکاک محسوب می‌شود.

همچنین «روانی» در فهرست «صد سال؛ صد فیلم» بنیاد فیلم آمریکا که فهرستی از ۱۰۰ فیلم برتر تاریخ سینما به انتخاب منتقدان سینما است، در رتبه ۱۸ قرار دارد.

شخصیت منفی این فیلم (نورمن بیتس با بازی عالی آنتونی پرکینز) جزو بزرگ ترین شرور های تاریخ سینمای جهان محسوب می‌شود و در فهرست «۱۰۰ سال؛ ۱۰۰ شرور و قهرمان» بنیاد فیلم آمریکا، که فهرستی از ۵۰ شخصیت از برترین قهرمان‌ها و ۵۰ شخصیت از برترین‌ شرورهای تاریخ سینما به انتخاب منتقدان سینماست، در رتبه ۲ قرار دارد.

روزنامه گاردین در فهرست جدیدی که با نظرسنجی از منتقدین و عوامل سینما منتشر کرده، فیلم «روانی» ساخته «آلفرد هیچکاک» را در رتبه اول ترسناک ترین فیلم های تاریخ سینما قرار داده است. مجله انترتینمنت ویکلی هم این فیلم را هفتمین فیلم ترسناک کلا دوران ها می داند.

«روانی» سکانس بسیار مشهوری به عنوان سکانس قتل در حمام دارد که به لحاظ تقطیع نماها و کارگردانی، استثنایی است و سالیان سال است در دانشگاه های سینمایی جهان تدریس می شود. این سکانس، یکی از ترسناک ترین سکانس های تاریخ سینما است که حتی بسیاری را از حمام رفتن وحشت زده ساخت!

دیالوگ مشهور و شعار فیلم – «بهترین دوست یه پسر مادرشه!»-  از طرف انستیتو فیلم آمریکا جزو صد شعار برتر تاریخ سینما انتخاب شده است.

این فیلم در سال ۱۹۹۲ در فهرست میراث فرهنگی آمریکا و در گنجینه شاهکارهای سینمایی هالیوود قرار گرفت.

«مارین کرین» (لی) به امید تسهیل کار ازدواجش با «سام لومیس» (گاوین) پول های کارفرمایش را می‌دزدد و از شهر محل سکونتش خارج می‌شود و بین راه در هتل بیتس، که جوانی به نام «نورمن بیتس» (پرکینز) اداره اش می‌کند، به استراحت می‌پردازد.

«نورمن» به او می‌گوید که همراه مادرش- که از لحاظ روانی نامتعادل است- در خانه کنار هتل زندگی می‌کند. شب هنگام که«ماریون» از کار خود پشیمان شده، پیش از خواب به حمام می‌رود و زیر دوش – ظاهراً به دست مادر «نورمن» – به قتل می‌رسد. «نورمن» آثار قتل را پاک می‌کند و جسد «ماریون» و اتوموبیل‌ش را در باتلاق می‌اندازد.

«سام» به همراه خواهر ماریون «لی لا» (مایلز) و یک بازرس بیمه به نام «آربوگاست» (بالسام) به جستجوی «ماریون» می‌آیند. آربوگاست نیز وقتی وارد خانه‌ای می‌شود که مادر نورمن در آن زندگی می‌کند، توسط او به قتل می‌رسد.

سرانجام سام و لیلا به دنبال او می آیند. هنگامی که سم، سر نورمن بیتس را گرم می‌کند، لیلا به دنبال هرنشانی از مادر نورمن بیتس یا آربوگاست یا مارین می‌گردد.

نورمن ناگهان متوجه ماجرا می‌شود و به سرعت به دنبال لیلا داخل خانه می‌دود. لیلا برای اینکه نورمن او را نبیند، وارد انباری زیرپله می‌شود که تصادفاً همان مکانی است که نورمن مادر خود را در آنجا مخفی کرده است.

نورمن که تصور می‌کند لیلا به طبقه بالا رفته، به سرعت از پله‌ها بالا می‌رود. در این هنگام، لیلا پیرزنی را می‌بیند که پشت به او رو به آتش روی صندلی‌ای نشسته، ولی وقتی او را برمی گرداند، متوجه می‌شود که او چیزی جز یک اسکلت نیست که ده‌سال از دفن شدنش می‌گذرد…

آشکار می شود که نورمن بیتس در اثر شوکی که از مرگ مادرش به او وارد شده، خود را شبیه به مادرش می‌کند و کارهای وحشتناکی انجام می‌دهد…

«روانی» فقط ۸۰۰٫۰۰۰ دلار خرج برداشت ولی در گیشه ۴۰ میلیون دلار فروش کرد. هیچکاک این فیلم را بازی پرکینز و جنت لی در سکوت مطلق خبری ساخت؛ چنان که وقتی عوامل فیلم اولین بار دور هم در استودیو جمع شدند او آنها را مجبور کرد تا دست راست خود را بلند کنند و سوگندی مبنی بر اینکه هیچ گونه اطلاعاتی از فیلم به خبرنگارها و رسانه ها درز نخواهند داد یاد کنند!  هیچکاک حتی در ابتدای کار، صفحات پایانی فیلمنامه را به کسی نداد تا آخر فیلم لو نرود.

به جز بازی های عالی بازیگران اصلی فیلم و موسیقی شنیدنی اش، دیالوگ های ماندگاری هم در فیلم وجود دارد که حتی به برترین دیالوگ ها و شعارهای تاریخ سینما هم تبدیل شده است:

ماریون کرین: با دوستات بیرون می ری؟

نورمن بیتس: بهترین دوست یه پسر، مادرشه!

ماریون : خب چرا مادرت رو تنها نمیذاری ؟
نورمن : مادر من مریض و تنهاست، اگه من برم آتیش بخاری ها خاموش میشه، خونه مثل قبرستون سرد و تاریک میشه… اگه یه نفر کسی رو دوست داشته باشه هیچوقت تنهاش نمیذاره، حتی اگه ازش متنفر باشه …

روانی۱
روانی۲
روانی۳
روانی۴
روانی
Print Friendly
لینک خبر : http://www.7sarzamin.ir/?p=12368

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *