جری لوییس در سلطان کمدی

به مناسبت درگذشت جری لوییس/ خاطره بازی با جری لوییس و «سلطان کمدی»: بهتره آدم حتی واسه یه شب پادشاه باشه به جای این که یه عمر احمق باشه!

امروز ۲۰ اگوست ۲۰۱۷ جری لوییس کمدین و بازیگر مشهور آمریکایی در سن ۹۱ سالگی درگذشت. به همین بهانه، به او و یکی از مهم ترین آثار کارنامه اش – یعنی «سلطان کمدی»- پرداخته ایم.

اختصاصی هفت سرزمین/

امروز ۲۰ اگوست ۲۰۱۷ جری لوییس کمدین و بازیگر مشهور آمریکایی در سن ۹۱ سالگی درگذشت. به همین بهانه، به او و یکی از مهم ترین آثار کارنامه اش – یعنی «سلطان کمدی»- پرداخته ایم.

*********

جری لوییس: ۱۶ مارس ۱۹۲۶

جری لوییس (jerry lewis) در روز ۱۶ مارس ۱۹۲۶ با نام اصلی «جوزف لویچ» در «نوارک» شهری در ایالت نیوجرسی آمریکا متولد شد. پدرش نمایش اجرا می‌کرد و مادرش در رادیو پیانو می‌نواخت. جری وقتی فقط پنج سال داشت در رادیو آواز خواند ووقتی پانزده ساله شد کاملاً به اجرای پانتومیم و برنامه‌های کمیک تسلط داشت. جری کت و شلوار گشاد و آویزانی را بر تن می‌کرد و نمایش های خنده دار اجرا می‌کرد.

لوییس شهرت اولیه خود را در کنار «دین مارتین» خواننده به دست آورد. در نمایش ها و اجراها، دین مارتین بازیگر کاراکتر مردی همواره عاقل بود که باید با جری لوییس دیوانه سرمی کرد. گروه کمدی مارتین و لوییس با تعداد زیادی از نمایش‌های متنوع در دهه چهل معروف شدند.

جری لوییس و دین مارتین

جری لوییس از همان زمان، بیشتر اوقات فی البداهه از کلمات و حالات خنده آور استفاده می‌کرد. توصیف کلی این زوج تقریبا این بود: «مارتین آواز می‌خواند و لوییس دلقک بازی درمی آورد!!» کم کم نقش مارتین در فیلم نامه‌ها کمرنگ تر شد و توجهات، بیشتر به لوییس معطوف می‌شد. این وضعیت عملاً مارتین را از لوییس دور کرد و سرانجام در سال ۱۹۵۴ این زوج حرفه‌ای از یک دیگر جدا شدند.

پس از انحلال گروه «مارتین و لوییس»، جری در استودیوی پارامونت پیکچرز به کار ادامه داد و یک ستاره کمدی بزرگ شد. نخستین فیلم سینمایی او «مجرم ظریف» (۱۹۵۷) نام داشت. او پس از آن در پنج فیلم سینمایی دیگر ظاهر شد.

لوییس در دهه ۱۹۵۰ استعداد خود در زمینه آوازه خوانی را به نمایش گذاشت و در این بخش هم موفق ظاهر شد. در سال ۱۹۶۰ در فیلم «پادو» بازی کرد؛ فیلمی که نخستین کار او در زمینه تهیه کنندگی و کارگردانی بود. از دیگر فیلم‌هایی که در آن ها لوییس هم بازیگر و هم کارگردان بود می‌توان به «مرد خانم‌ها»، «پسر پیغام رسان» و فیلم معروف «پروفسور دیوانه» اشاره کرد.

از سال ۱۹۶۶ به دلیل افزایش سن و کم شدن از چابکی و شلوغ کاری هایش، فروش فیلم‌هایش رو به کاهش نهاد تا جایی که شرکت پارامونت پیکچرز احساس کرد دیگر به فیلم‌های کمدی جری لوییس نیازی ندارد.

از آن پس لوییس به فکر ساخت فیلم‌های شخصی افتاد. در سال ۱۹۷۲ فیلم اکران نشده «روزی که دلقک گریه کرد» را ساخت. از فیلم‌های بعدی جری لوییس «کار سخت» (۱۹۸۱) به کارگردانی خودش، «سلطان کمدی» (۱۹۸۳) اثر مارتین اسکورسیزی که در آن با رابرت دنیرو همبازی بود، «رویای آریزونا» (۱۹۹۴) و آخرین کارش «استخوان‌های خنده دار» (۱۹۹۵) هستند؛ اما لوییس در اروپا محبوب باقی‌ماند.

در سال ۱۹۵۲ لوییس «بنیاد ضعف عضلانی» را تاسیس کرد و پس از آن در مناسبت‌های مختلف سعی کرد برای کمک به بیماران این بنیاد، کمک مالی جمع کند. تلاش‌های او تاکنون سبب جمع آوری بیش از دو میلیارد دلار گشته که همگی صرف مراقبت از بیماران عصبی عضلانی و تحقیقات علمی درباره این بیماری شده‌است.

در سال ۱۹۷۷ جری لوییس تنها شخصیت سرشناسی بود که نامزد و برنده جایزه صلح نوبل شد و در سال ۱۹۸۵ از طرف سازمان دفاع آمریکا به خاطر خدمات عمومی قابل توجهش مدال افتخار دریافت کرد.

جری لوییس در طول مدت عمر حرفه‌ای خود جوایز متعددی را از جشنواره فیلم کمدی آمریکا، دوربین طلایی، اتحادیه منتقدین فیلم لوس آنجلس و جشنواره فیلم ونیز از آن خود کرده‌است و در منطقه یادبود مشاهیر هالیوود دو ستاره برای خود دارد. لوییس هشت بار برنده جایزه بهترین کارگردان سال در اروپا شد.

«ژان لوگ گو دار» کارگردان فرانسوی درباره وی می‌گوید: «جری لوییس تنها کارگردان آمریکایی است که فیلم‌های مترقی ساخته‌است. او بسیار بهتر از چاپلین و کیتون است».

 وقتی نامزد دریافت جایزه صلح نوبل شد، مجری مراسم درباره او گفت: «جری لوییس مردی برای تمام فصول، تمام مردم و تمام اعصار است و نام او در قلب میلیون‌ها نفر از مردم دنیا برابر با صلح، عشق و برادری است.»

منتقدین اروپایی همواره او را بازیگری تحسین برانگیز دانسته‌اند که روی تک تک حرکاتش تسلط کامل دارد و از این زاویه او را قابل قیاس با هوارد هوکس و آلفرد هیچکاک می‌دانند. با وجود این که لوییس دیگر در فیلم‌های کمدی ظاهر نمی‌شود ولی هنوز هم مردم او را دوست دارند و حرف‌های بامزه او به صورت تکه کلام‌هایی درآمده که در فرهنگ محاوره آمریکا جا بازکرده‌است.

یکی از مهم ترین دلایل شهرت ویژه جری لوییس در ایران، دوبله بسیار جذاب – و البته «پس گردنی» و نه چندان! وفادار به متن- توسط حمید قنبری است که کاراکتری ویژه و دوست داشتنی را از جری لوییس در ذهن ما ایرانی ها ثبت کرده است. فیلم های متعددی از جری لوییس به واسطه همین سبک دوبله، در ایران بسیار محبوبند: پاتسی، بی نظم منظم، دنیای دیوانه دیوانه دیوانه، بویینگ بویینگ، سه نفر روی نیمکت، و چند فیلم دیگر.

لوییس در سن ۹۱ سالگی در ۲۰ اگوست ۲۰۱۷ درگذشت.

جری لوییس

جری لوییس

جری لوییس در سلطان کمدی

جری لوییس در سلطان کمدی

*****

سلطان کمدی

سلطان کمدی (The King of Comedy) پنجمین همکاری مارتین اسکورسیزی با رابرت دنیرو و همراه با بازی متفاوت جری لوییس در سال (۱۹۸۳) به مثابه هجویه ای تیره و تار درباره رسانه و شهرت است که به وضوح با فیلم‌های پرشوری که اسکورسیزی تا به این زمان ساخته بود تفاوت داشت و حتی نامزد نخل طلایی جشنواره فیلم کن شد.

«روپرت پاپکین» (رابرت دنیرو) برای رسیدن به آرزویش که تبدیل شدن به یک کمدین تلویزیونی است، هر راهی را برای نزدیک شدن به بت خویش، «جری لانگ‌فورد» (جری لوییس) می آزماید و در این حال دوباره با «ریتا» (دایان ابوت)، آشنایی قدیمی که اینک در یک کافه مشغول به کار است برخورد می‌کند. او سرانجام پی می‌برد که «جری» علاقه‌ای به برنامه او یا آینده‌اش ندارد. «روپرت» به کمک یکی دیگر از علاقه‌مندان برنامه‌های «جری» به نام «ماشا» (ساندرا برنارد)، او را می‌رباید و بهای آزادی‌اش را حضور در نمایش «جری» اعلام می‌کند.

سرانجام او به استودیوی تلویزیونی راه می‌یابد تا تک‌گویی کمیک (استند آپ کمدی) خود را اجرا کند. «جری» نیز با کلک از دست «ماشا» خلاص می‌شود. «روپرت» با مأموران FBI به کافه «ریتا» می‌رود و در آن جا برنامه خودش را می‌بیند.

روپرت به شش سال حبس محکوم می‌شود ولی پس از دو سال و نه ماه از زندان بیرون می‌آید. در این فاصله ظاهراً چهره مشهوری شده و اکنون او را در حال اجرای نمایش تلویزیونی خودش می‌بینیم.

حضور جری لوییس در این فیلم – آن هم در ۵۷ سالگی- آن حضوری نیست که از او سراغ داریم: دیوانه دلقک مآب شلوغ کاری که با ورودش به هر عرصه و صحنه ای، همه چیز را به هم می ریزد؛ بلکه در «سلطان کمدی»، کمدین مشهور اما تقریبا بازنشسته ای است که بر خلاف سیمای عمومی خود، مردی عبوس و غمزده است و دچار دیوانگی ها و جنون شهرت یک کمدین تازه نفس می شود.

این گونه است که «سلطان کمدی» به لطف کارگردانی هوشمندانه و فوق العاده اسکورسیزی، بازی حیرت انگیز و دیوانه وار رابرت دنیرو در نقش روپرت مجنون شهرت، و البته حضور سرد اما به یاد ماندنی جری لوییس در نقش یک کمدین و  شومن موفق اما به شدت جدی و بی‌حوصله، به یکی از موفق ترین فیلم های کارنامه اسکورسیزی و یکی از تماشایی ترین فیلم های دوران خودبدل می شود؛ فیلمی که:

  • راجر ایبرت در نقد معروف ستایش آمیز خود به این کمدی سیاه اسکورسیزی ۴ ستاره داد.
  • در فهرست محبوب ترین فیلم های عمر کارگردانان تحسین شده بزرگی نظیر آکیرا کوروساوای فقید و یا ویم وندرس آلمانی قرار گرفت.
  • در فهرست ۵۰۰ فیلم برتر تاریخ سینما مجله امپایر، رتبه ۸۷را به خود اختصاص داد.
  • در فهرست ۱۰۰۱ فیلمی قرار گرفت که پیش از مرگ باید دید.
  • در فهرست ۱۰۰ فیلم بزرگ تمام تاریخ مجله توتال فیلم، در رتبه ۸۵ قرار گرفت.

در سکانسی از فیلم، روپرت (رابرت دنیرو) در توضیح دلیل و انگیزه اش برای دست زدن به چنین اقدام جنون آمیزی (گروگان گرفتن جری لوییس و اجرا به جای او) می گوید:

بهتره آدم حتی واسه یه شب پادشاه باشه به جای این که یه عمر احمق باشه!

Print Friendly
لینک خبر : http://www.7sarzamin.ir/?p=5289

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *